درسنامه آموزشی عربی (1) کلاس دهم تجربی و ریاضی

أَنتَ الَّذی فِی السَّماءِ عَظَمَتُکَ، وَ فِی الْأَرضِ قُدْرَتُکَ، وَ فِی الْبِحارِ عَجائِبُکَ. _{أَمیرُ الْمُؤمِنینَ عَلیٌّ (ع)}
تو کسی هستی که بزرگی ات در آسمان و توانمندی ات در زمین و شگفتی هایت در دریاهاست.

یا مَنْ فِی الْبِحارِ عَجائِبُهُ _{مِن دُعاءِ الْجَوشَنِ الْکَبیرِ}
ای آنکه شگفتی‌هایش در دریاست.

یُشاهِدُ أَعضاءُ الْأُسرَةِ فِلْماً رائِعاً عَنِ الدُّلفینِ الَّذی أَنقَذَ إِنساناً مِنَ الْغَرَقِ، وَ أَوْصَلَهُ إلِیَ الشّاطِئِ.
اعضای خانواده فیلمی جالب را دربارۀ دلفینی که انسانی را از غرق شدن نجات داده و به ساحل رسانده است، می‌بینند.

حامِدٌ: لا أُصَدِّقُ؛ هذا أَمرٌ عَجیبٌ. یُحَیِّرُنی جِدّاً.
حامد: باور نمی‌کنم؛ این چیزی شگفت انگیز است. خیلی مرا به حیرت می‌اندازد.

اَلْأَبُ: یا وَلَدی، لَیْسَ عَجیباً، لِأَنَّ الدُّلفینَ صَدیقُ الْإِنسانِ فِی الْبِحارِ.
پدر: ای پسرم، عجیب نیست؛ زیرا دلفین دوست انسان در دریاهاست.

صادِقٌ: تَصدیقُهُ صَعبٌ! یا أَبی، عَرِّفْنا عَلَی هذَا الصَّدیقِ.
صادق: ای پدرم، باور کردنش سخت است، ما را با این دوست آشنا کن.

اَلْأَبُ: لهَ ذاکِرَةٌ قَویَّةٌ، وَ سَمْعُهُ یَفوقُ سَمْعَ الْإنسانِ عَشْرَ مَرّاتٍ، وَ وَزنُهُ یَبلُغُ ضِعْفَی وَزنِ الْإِنسانِ تَقریباً، وَ هوَ مِنَ الْحَیَواناتِ اللَّبونَةِ الَّتی تُرضِعُ صِغارَها.
پدر: حافظه‌ای قوی دارد و شنوایی‌اش ده بار بر شنوایی انسان برتری دارد و وزنش تقریباً دو برابر وزن انسان است و از جانداران پستانداری است که به بچّه‌هایش شیر می‌دهد.

نورا: إنَّهُ حَیَوانٌ ذَکیٌّ یُحِبُّ مُساعَدَةَ الْإنسانِ! أَ لَیْسَ کَذٰلِکَ؟
نورا: او جانداری باهوش است که کمک به انسان را دوست دارد! آیا این طور نیست؟

اَلْأَبُ: بَلیٰ؛ بِالتَّأکیدِ، تَستَطیعُ الدَّلافینُ أَنْ تُرشِدَنا إِلَی مَکانِ سُقوطِ طائِرَةٍ أَوْ مَکانِ غَرَقِ سَفینَةٍ.
پدر: آری؛ البتّه، دلفین‌ها می‌توانند ما را به جای سقوط هواپیمایی، یا جای غرق شدن کشتی‌ای راهنمایی کنند.

اَلْأُمُّ: تُؤَدّی الدَّلافینُ دوَراً مُهِمّا فی الْحَربِ وَ السِّلْمِ، وَ تَکْشِفُ ما تَحْتَ الْماءِ مِنْ عَجائِبَ وَ أَسرارٍ، وَ تُساعِدُ الْإِنسانَ عَلَی اکْتِشافِ أَماکِنِ تَجَمُّعِ الْأَسَماکِ.
مادر: دلفین‌ها نقش مهمّی در جنگ و صلح ایفا می‌کنند و آنچه را زیر آب است از شگفتی‌ها و رازها کشف می‌کنند و به انسان در یافتن جاهای گرد هم آمدن ماهیان کمک می‌کنند.

صادِقٌ: رَأَیْتُ الدَّلافینَ تُؤَدّی حَرَکاتٍ جَماعیَّةً؛ فَهَلْ تَتَکَلَّمُ مَعاً؟
صادق: دلفین‌ها را دیده‌ام که حرکت‌های گروهی انجام می‌دهند، آیا با هم سخن می‌گویند؟

اَلْأُمُّ: نَعَم؛ قَرَأتُ فی مَوسوعَةٍ عِلْمیَّةٍ أَنَّ الْعُلَماءَ یُؤَکِّدونَ أَنَّ الدَّلافینَ تَسْتَطیعُ أَنْ تَتَکَلَّمَ بِاسْتِخدامِ أَصواتٍ مُعَیَّنَةٍ، وَ أَنَّها تُغَنّی کَالطُّیورِ، وَ تَبکی کَالْأَطفالِ، وَ تَصفِرُ وَ تَضحَکُ کَالْإِنسانِ.
مادر: بله؛ در دانشنامه‌ای علمی خواندم که دانشمندان تأکید می‌کنند که او می‌تواند با به کار گرفتن صداهایی مشخّص سخن بگوید و مانند کودکان گریه کند و مانند انسان سوت بزند و بخندد.

نورا: هَلْ لِلدَّلافینِ أَعداءٌ؟
نورا: آیا دلفین‌ها دشمن دارند؟

اَلْأَبُ: بِالتَّأکیدِ، تَحسَبُ الدَّلافینُ سَمَکَ الْقِرْشِ عَدوّاً لَها، فَإِذا وَقَعَ نَظَرُها عَلَی سَمَکَةِ الْقِرْشِ، تَتَجَمَّعُ بِسُرعَةٍ حَولَها، وَ تَضرِبُها بِأُنوفِهَا الْحادَّةِ وَ تَقتُلُها.
پدر: البتّه، دلفین‌ها کوسه ماهی را دشمن خودشان به شمار می‌آورند و هرگاه نگاهشان به کوسه ماهی بیفتد، به سرعت دورش جمع می‌شوند و آن را با بینی‌های تیزشان می‌زنند و می‌کُشند.

نورا: وَ هَل یُحِبُّ الدُّلفینُ الْإِنسانَ حَقّاً؟
نورا: و آیا به راستی دلفین انسان را دوست دارد؟

اَلْأَبُ: نَعَم؛ تَعالَی نَقرَأْ هذَا الْخَبَرَ فی الْإنتِرنِت: ... سَحَبَ تَیّارُ الْماءِ رَجُلاً إلَی الْأَعماقِ بِشِدَّةٍ، وَ بَعدَ نَجاتِهِ قالَ الرَّجُلُ: رَفَعَنی شَیءٌ بَغتَةً إلَی الْأَعلَی بِقوَّةٍ، ثُمَّ أَخَذَنی إلَی الشّاطِئِ وَ لَمّا عَزَمْتُ أنَ أَشکُرَ مُنقِذی، ما وَجَدْتُ أَحَداً، وَلٰکِنّی رَأَیتُ دُلفیناً کَبیراً یَقفِزُ قُربی فی الْماءِ بِفَرَحٍ.
پدر: بله؛ بیا این خبر را در اینترنت بخوانیم: ... جریان آب مردی را به شدّت به اعماق کشید و آن مرد پس از نجاتش گفت: ناگهان چیزی مرا با زور به بالا برد سپس مرا به ساحل برد و وقتی که تصمیم گرفتم که از نجات دهنده‌ام سپاسگزاری کنم کسی را نیافتم، ولی دلفین بزرگی را نزدیکم دیدم که با شادمانی در آب می‌جهید.

اَلْأُمُّ: إنَّ الْبَحرَ وَ الْأَسماکَ نِعمَةٌ عَظیمَةٌ مِنَ اللّٰهِ.
مادر: بی‌گمان دریا و ماهی‌ها نعمتی بزرگ از خداوندند.

قالَ رَسولُ اللّٰهِ (ص):
فرستادۀ خداوند فرموده است:

اَلنَّظَرُ فی ثَلاثَةِ أشیاءَ عِبادَةٌ:
نگاه کردن به سه چیز عبادت است:

اَلنَّظَرُ فِی الْمُصحَفِ، وَ النَّظَرُ فی وَجهِ الْوالِدَینِ، وَ النَّظَرُ فِی الْبَحرِ.
نگاه کردن به قرآن، و نگاه کردن به چهرۀ پدر و مادر، و نگاه کردن به دریا.

اَلْمُعجَم

أَدَّی: ایفا کرد، منجر شد	تَیّار: جریان	عَرَّفَ: معرّفی کرد
أرَشَدَ: راهنمایی کرد	تَجَمَّعَ: جمع شد	عَزَمَ: تصمیم گرفت
أَرْضَعَ: شیر داد	جَماعیّ: گروهی	غَنَّی: آواز خوانْد
أَعلَی: بالا، بالاتر	حادّ: تیز	قَفَزَ: پرید، جهید
أَنْفَقَ: انفاق کرد	دَوْر: نقش	لَبونَة: پستاندار
أُنوف: بینی‌ها «مفرد: أَنف»	ذاکِرَة: حافظه	کَذٰلِکَ: همین طور
أَوصَلَ: رسانید	سَمَکُ الْقِرْشِ: کوسه ماهی	مُنقِذ: نجات دهنده
بِحار: دریاها «مفرد: بَحْر»	صَفَرَ: سوت زد	مَوسوعَة: دانشنامه
بَکَی: گریه کرد	ضِعف: برابر در مقدار «ضِعفَینِ: دو برابر»	رائِع: جالب
بَلَغَ: رسید	طُیور: پرندگان «مفرد: طَیر»	شاطِئ: ساحل «جمع: شَواطِئ»
بَلیٰ: آری	دَلافین: دلفین‌ها

عَیِّنِ الصَّحیحَ وَ الْخَطَأَ حَسَبَ نَصِّ الدَّرسِ.

1- اَلدُّلفینُ مِنَ الْحَیَواناتِ اللَّبونَةِ الَّتی تُرضِعُ صِغارَها. درست
دلفین از حیوانات پسانداری است که بچه‌هایش را شیر می‌دهد.

2- یُؤَدّی سَمَکُ الْقِرشِ دَوراً مُهِمّاً فی الْحَربِ وَ السِّلْمِ. نادرست
کوسه ماهی در جنگ و صلح نقش مهمی را ایفا می‌کند.

3- سَمْعُ الْإنسانِ یَفوقُ سَمْعَ الدُّلفینِ عَشْرَ مَرّاتٍ. نادرست
شنوایی انسان ده برابر شنوایی دلفین است.

4- سَمَکُ الْقِرشِ صَدیقُ الْإِنسانِ فِی الْبِحارِ. نادرست
کوسه ماهی دوست انسان در دریاها است.

5- سَمَکُ الْقِرْشِ عَدوُّ الدَّلافینِ. درست
کوسه ماهی دشمن دلفین‌ها است.

6- لِلدَّلافینِ أُنوفٌ حادَّةٌ. درست
دلفین‌ها دماغ تیزی دارند.

اِخْتَبِرْ نَفْسَکَ

عَیِّنِ الْمَحَلِّ الْإعرابیَّ لِلْکَلِماتِ الْمُلَوَّنَةَ.

1- اَلْعِلْمُ خَیرٌ مِنَ الْمالِ. اَلْعِلْمُ یَحرُسُکَ وَ أَنتَ تَحرُسُ الْمالَ. أَمیرُ الْمُؤمنینَ علیٌّ (ع)
خَیرٌ (خبر و مرفوع به تنوین رفع) / اَلْعِلْمُ (مبتدا و مرفوع به ضمه) /کَ (مفعول و مبنی) / الْمالَ (مفعول و منصوب به فتحه)

2- ﴿قُلْ سِیرُوا فِی الْأَرْضِ ...﴾ اَلْعَنکَبوت: 20
فِی الْأَرْضِ: جار و مجرور

اِخْتَبِرْ نَفْسَکَ

تَرْجِمْ هٰذِهِ الْجُمَلَ.

1- ﴿رَبِّ اجْعَلْنی مُقیمَ الصَّلاةِ﴾ إبراهیم: 40
پروردگارا مرا بر پا دارندۀ نماز قرار ده.

2- اَللّهُمَّ انْفَعْنی بِما عَلَّمْتَنی وَ عَلِّمْنی ما یَنفَعُنی. رَسولُ اللّٰهِ (ص)
خدایا مرا به آنچه که به من آموخته‌ای بهره‌مند کن (سود برسان) و آنچه را که به من سود می‌رساند به من بیاموز.

3- إِنَّ اللهَ أَمَرَنی بِمُداراةِ النّاسِ کَما أَمَرَنی بِإقامَةِ الْفَرائِضِ. رَسولُ اللّٰهِ (ص)
همانا خداوند مرا به مدارا کردن با مردم دستور داد، همان‌گونه که مرا به برپاداری واجبات دستور داد.

4- اَللّٰهُمَّ اجْعَلْنی شَکوراً وَ اجْعَلْنی صَبوراً وَ اجْعَلْنی فی عَینی صَغیراً وَ فی أَعْیُنِ النّاسِ کَبیراً. رَسولُ اللّٰهِ (ص)
خدایا مرا شاکر و صبور قرار ده و مرا در چشم خود کوچک و در چشمان مردم بزرگ قرار ده.

حِوارٌ

در گروه‌های دو نفره شبیه گفت‌و‌گوی زیر را در کلاس اجرا کنید.

مَعَ مُشرِفِ خَدَماتِ الْفُندُقِ با مدیر داخلی خدمات هتل
اَلسّائِحُ گردشگر		مَسؤولُ الِاستِقبالِ مسئول پذیرش
عَفواً؛ مَن هوَ مَسؤولُ تَنظیفِ الْغُرَفِ وَ الْحِفاظِ عَلَیها؟ ببخشید، مسؤول تمیز کردن اتاق‌ها و مراقبت از آنها کیست؟		اَلسَّیِّدُ دِمَشقیّ مُشرِفُ خَدَماتِ غُرفِ الْفُندُقِ. مَا هیَ الْمُشکِلَةُ؟ آقای دمشقی مدیر داخلی خدمات اتاق‌های هتل است. مشکل چیست؟
لَیسَتِ الْغُرَفُ نَظیفَةً، و فیها نَواقِصُ. اتاق‌ها تمیز نیستند و کمبودهایی دارند.		أَعتَذِرُ مِنکَ؛ رَجاءً، اِستَرِحْ؛ سَأَتَّصِلُ بِالْمُشرفِ. از تو عذر می‌خواهم، لطفاً استراحت کن؛ با مدیر داخلی تماس خواهم گرفت.
مَسؤولُ الِاسْتِقبالِ یَتَّصِلُ بِالْمُشرِفِ وَ یَأتِی الْمُشرِفُ مَعَ مُهَندِسِ الصّیانَةِ. مسئول پذیرش با مدیر داخلی تماس می‌گیرد و مدیر داخلی با مهندس تعمیرات (حفاظت) می‌آیند.
مُشرِفُ خَدَماتِ الْفُندُقِ مدیر داخلی خدمات هتل		اَلسّائِحُ گردشگر
ما هیَ الْمُشکِلَةُ، یا حَبیبی؟! دوست من، مشکل چیست؟!		لَیسَتْ غُرفَتی وَ غُرَفُ زُمَلائی نَظیفَةً،و فیها نَواقِصُ. اتاق من و دوستانم تمیز نیست، و کمبودهایی دارند.
سَیَأتی عُمّالُ التَّنظیفِ، وَ مَا الْمُشکِلاتُ الْأُخرَی؟ نظافت‌چی‌ها خواهند آمد، و مشکلات دیگر چیست؟		فی الْغُرفَةِ الْأولَی سَریرٌ مَکسورٌ، وَ فی الْغَرفَةِ الثّانیَةِ شَرشَفٌ ناقِصٌ، وَ فی الْغُرفَةِ الثّالِثَةِ الْمُکَیِّفُ لا یَعمَلُ. در اتاق اول یک تخت شکسته است، و در اتاق دوم ملافه کم است و در اتاق سوم کولر کار نمی‌کند.
نَعتَذِرُ مِنکُم. سَنُصَلِّحُ کُلَّ شَیءٍ بِسُرعَةٍ؛ عَلَی عَینی. از شما عذرخواهی می‌کنیم. همه‌چیز را به سرعت تعمیر خواهیم کرد؛ بر روی چشمم.		تَسلَمُ عَینُکَ! چشمت بی‌بلا

التَّمارین